3-SON XIRURGIK KASALLIKLAR KAFEDRASI TARIXI
Toshkent Davlat Tibbiyot Instituti (hozirgi Toshkent tibbiyot akademiyasi.
Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti) Umumiy Xirurgiya kafedrasi tarixi — bu milliy tibbiy ta’lim va xirurgiya ilmining rivojlanishida muhim o‘rin egallagan yirik bo‘limdir. Tarixiy jarayon bir necha bosqichni o‘z ichiga olgan bo‘lib, u asosan O‘zbekistonda yuqori darajadagi xirurglar tayyorlash va xirurgiya fanini ilmiy asosda rivojlantirish orqali amalga oshirilgan.
Boshlang‘ich davr (1919-1930 yillar)
Nikolay Sergeevich Pereshivkin
Toshkentda ilk tibbiy ta’lim muassasasi — Turkiston Davlat Universiteti (Central Asian State University) asos solingan bo‘lib, uning tarkibida tibbiyot fakulteti tashkil etilgan va xirurgiya bo‘limi ham faoliyat yuritgan.
1920 yilda general xirurgiya kafedrasi tashkil etilgan. Birinchi rahbar — Nikolay Sergeevich Pereshivkin, doktor of medical sciences, professor bo‘lib, u markaziy Osiyoda xirurgiya va urologiya xizmatini yo‘lga qo‘ygan muhim tashkilotchilardan biri hisoblanadi.
O‘rta davr (1930-1950-yillar)
Georgiy Aleksandrovich Ilin
1930 yildan keyin universitet tizimida kiritilgan o‘zgarishlar natijasida tibbiyot fakulteti yanada mustahkamlanib, 1932 yilda Umumiy Xirurgiya kafedrasi sifatli tashkil etildi.
1934–1941 yillarda kafedrani Georgiy Aleksandrovich Ilin, 1941–1943 yillarda esa Evgeniy Vitalevich Karchits kabi ilmiy darajali xirurglar boshqargan.
Ikkinchi Jahon Urushi davrida kafedra tibbiy xizmatchilarni, jumladan harbiy shifokorlarni tayyorlashga katta e’tibor bergan.
Sovet davri (1950-1991)
Sadik Alievich Masumov
1951–1972 yillarda kafedrani tibbiyot fanlari doktori, professor, Sadik Alievich Masumov boshqargan, u shundan keyin ham xirurgiya fanini rivojlantirishda katta hissa qo‘shgan.
O’zbekiston Respublikasida xizmat ko’rsatgan fan arbobi U 1926-yilda TDU tibbiyot fakultetini tamomlagan.
1936-yilda unga o’z ishlari asosida tibbiyot fanlari nomzodi ilmiy unvoni berilgan. U 1943-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan (“Farg’ona vodiysining bo’g’ozi”). U qalqonsimon bez patologiyasi va xolelitiyozni jarrohlik yo’li bilan davolashning uzoq muddatli natijalariga bag’ishlangan 66 ta ilmiy maqola muallifi. Ko’p yillar davomida u kafedra va klinika xodimlari jamoasi bilan birgalikda qalqonsimon bez patologiyasining turli jihatlari bo’yicha fundamental tadqiqotlar olib bordi va yiringli va yiringli-septik kasalliklar paytida organizmdagi o’zgarishlar bo’yicha chuqur ishlar olib bordi. Uning rahbarligida beshta doktorlik va 30 dan ortiq nomzodlik dissertatsiyalari himoya qilindi.
Vosit Vohidovich Vohidov
1962-yildan 1972-yilgacha kafedraga tibbiyot fanlari doktori va professor Vosit Vohidovich Vohidov (1917-1994) rahbarlik qildi.
U O’zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining xizmat ko’rsatgan fan arbobi va akademigi edi. U respublikada ixtisoslashtirilgan jarrohlik yordamining asoschilaridan biri va respublikadagi birinchi ko’p maqsadli jarrohlik ilmiy-tadqiqot muassasasining tashkilotchisi edi. V.V. Vohidovning 1962-yilda muvaffaqiyatli himoya qilingan “Plevra bitishuvi va ularning tomirlarining o’pka qon aylanishidagi ahamiyati” nomli doktorlik dissertatsiyasi eksperimental tadqiqotlar va uning ko’krak qafasi jarrohi sifatidagi ko’p yillik tajribasiga asoslangan edi. Vosit Vohidovich respublikada birinchi bo’lib yurak va qon tomir kasalliklarini jarrohlik yo’li bilan davolashni o’rganishni boshladi.
Ashrapova Mukaddam Ashrapovna
1972 yildan 1989 yilgacha, kafedrani tibbiyot fanlari doktori, professor Ashrapova Mukaddam Ashrapovna boshqargan.
Ashrapova M.A. 1919 yilda Toshkent shahrida tug‘ilgan. Toshkent Tibbiyot institutini tamomlagan. 1941 yildan u o‘z faoliyatini vrach — shifokor sifatida boshlagan. Birvaqti o‘zida Mukaddam Ashrapovna Stomatologiya fakulteti dekani lavozimida xam ishlagan. Bundan tashqari jamoat ishlari, ya’ni O‘zbekiston Xotin Qizlar qo‘mitasi raisi vazifasida ko‘p yillira ishlagan.O‘zbekistondan UVU da qatnashganlar veteranlari raisi vazifasini olib bborgan.
YAngiev Axmed Xodjaevich
1989 yildan 2004 yilgacha umumiy xirurgiya kafedrasi mudiri vazifasini tibbiyot fanlari doktori, professor YAngiev Axmed Xodjaevich boshqargan.
YAngiev Axmed Xodjaevich 1938 yil 4 iyul oyida Buxoro viloyatining, Qorako‘l tumanida ishchi oilasida tavallud topgan.Aval tibbiyot texnikumini tamomlab Qorako‘lda medbrat bo‘lib ishlagan va Toshkent Davlat Tibbiyot institutiga o‘qishga kirgan. Akademik Voxidov V.V. tavsiyasi bilan Moskvada prof. CHernousov raxbarligida doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan.4 ta tibbiyot fanlari doktori va 6 ta t.f.n. etishtirgan.
Qayumov Tohir Xatamovich
2004 yildan 2013 yilgacha kafedrasi tibbiyot fanlari doktori, professor Qayumov Tohir Xatamovich boshqargan, O’zbekistondagi zamonaviy jarrohlikning yetakchi namoyandalaridan biri.Qisqacha tarjimai hol Tug’ilgan sanasi: 1950-yil 20-iyul.Tug’ilgan joyi: O’zbekiston SSR, Toshkent viloyati, Ohangaron tumani, Telov qishlog’i.Kasbi: jarroh, tadqiqotchi, professor.
Ilmiy tajribasi: Jarrohlik va operatsiyadan keyingi asoratlar (masalan, qorin bo’shlig’i jarrohligidan keyin bronxopulmoner asoratlarni bashorat qilish va oldini olish) bo’yicha doktorlik dissertatsiyasi muallifi.Tibbiyotdagi roli: Respublikada jarrohlik fanlari va amaliyotining rivojlanishiga hissa qo’shgan, yosh jarrohlar uchun o’qituvchi va ustoz bo’lib xizmat qilgan. Ahamiyati Professor Qayumov O’zbekistondagi zamonaviy jarrohlikning ham klinik amaliyotda, ham ilmiy ishda yetakchi namoyandalaridan biri sifatida tan olingan. O’lim 2017-yil 4-avgustda 66 yoshida og‘irr xastalik bilan vafot etdi va tibbiyot hamjamiyatida sezilarli iz qoldirdi.
Baxtiyor Dushanbaevich Bobodjanov
1991 yilda Toshkent Davlat Tibbiyot Instituti ikkita bo‘lim — Birinchi va Ikkinchi Toshkent Davlat Tibbiyot Institutiga bo‘lindi. Umumiy Xirurgiya kafedrasi Ikkinchi TDTI tarkibida faoliyat ko‘rsatdi. Bu davrda kafedrani juda ko‘p yillar davomida professorlar, jumladan Baxtiyor Dushanbaevich Bobodjanov boshqargan.
Toshkent Tibbiyot Akademiyasi davri (2005-2014)
2005 yilda Tashkent Davlat Tibbiyot Instituti Toshkent Tibbiyot Akademiyasiga aylantirildi. SHu bilan kafedralar bilan birgalikda xirurgiya bo‘limi ham yanada rivojlandi.
Hozirgi kunda kafedra faqat umumiy xirurgiyani emas, balki bolalar xirurgiyasi, urologiya, medikal ortopediya va boshqa yo‘nalishlarda ham ta’lim va ilmiy faoliyat olib boradi.
Hozirgi professorlar va o‘qituvchilar bo‘limi talabalarni amalӣ va nazariy jihatdan tayyorlashni davom etmoqda.
Oxunov Alisher Oripovich
2013 yildan 2014 yilgacha kafedra mudiri vazifasini, tibbiyot fanlari doktori, professor Oxunov Alisher Oripovich boshqargan. Tug’ilgan sanasi: 1968-yil 23-yanvar.
Millati: O’zbekiston.Kasbi: Jarroh, professor, tibbiyot fanlari doktori.Ma’lumoti va ilmiy darajalari Toshkent Davlat Tibbiyot Institutini umumiy tibbiyot mutaxassisligi bo’yicha tamomlagan.O’tkir yiringli-destruktiv o’pka kasalliklari va ularni davolash bo’yicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.Professor unvonini olgan (ilmiy unvon).
Kasbiy tajribasi Toshkent Tibbiyot Akademiyasining Umumiy va bolalar jarrohligi kafedrasi mudiri (2013-yildan).O’zbekiston Respublikasida jarrohlik infeksiyasi va diabet asoratlari kabi umumiy va shoshilinch jarrohlik bo’yicha bosh maslahatchi.Yiringli jarrohlik va diabetik oyoq sindromi Respublika markazi rahbari.Turli vaqtlarda u Toshkent Tibbiyot Akademiyasida dekan o’rinbosari, ilmiy bo’limlar direktori va prorektor lavozimlarida ishlagan. Ilmiy va ta’lim faoliyati Jarrohlik bo’yicha yuzlab ilmiy nashrlar, monografiyalar, qo’llanmalar va darsliklar muallifi.U ko’plab dissertatsiyalarga rahbarlik qilgan va maslahat bergan.Amerika Jarrohlik Infeksiyalari Jamiyati (SIS) va Semirish Jarrohligi Xalqaro Federatsiyasi (IFSO) kabi xalqaro professional jamiyatlar a’zosi.
Mukofotlar va e’tirof Professor Oxunov O’zbekiston Respublikasining a’lo darajadagi sog’liqni saqlash xodimi va “Yilning eng yaxshi professori” tanlovi laureati sifatida e’tirof etilgan.
Baymakov Sayfiddin Risbaevich
2018 yildan hozirgi vaqtgacha kafedra mudiri vazifasini t.f.d.professor Baymakov Sayfiddin Risbaevich bajarib kelmoqda. Ayni paytda Baymakov Sayfiddin Risbaevich Toshkent davlat tibbiyot universiteti hududiy ta’lim muassasalari va texnikumlar bilan ishlash bo‘yicha prorektori lavozimida ham ishlaydi.
Baymakov Sayfiddin Risbaevich 25.06.1972y Toshkent viloyati Pskent tumanida tavallud topgan. 1995 yili 1-ToshDavMi ni davolash fakultetini qizil diplom bilan bitirgan.
1995-1997 – Birinchi Toshkent Davlat Tibbiyot Instituti, Tibbiyot fakulteti, Umumiy jarrohlik kafedrasi klinik ordinatori.
1997-2000 – Birinchi Toshkent Davlat Tibbiyot Instituti Tibbiyot fakulteti Umumiy jarrohlik kafedrasi aspirant.
2000-2003 – Birinchi Toshkent Davlat Tibbiyot Instituti Stomatologiya fakulteti Jarrohlik kasalliklari kafedrasi dotsenti.
2003-2005 – Birinchi Toshkent Davlat Tibbiyot Instituti Stomatologiya fakulteti Jarrohlik kasalliklari kafedrasi dotsenti.
2005-2014 – Toshkent Tibbiyot Akademiyasi Umumiy va bolalar jarrohligi kafedrasi dotsenti.
2005-2012 – Toshkent Tibbiyot Akademiyasi Tibbiyot va pedagogika fakulteti dekani o’rinbosari.
2012-2014 – Toshkent Tibbiyot Akademiyasi O’qituvchilarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish sanoat markazi direktori.
2014-2018 – Toshkent tibbiyot akademiyasi akademik litseylari va kasb-hunar kollejlari bo’yicha prorektor 2018-yildan hozirgi kungacha – Toshkent davlat instituti jarrohlik va harbiy dala jarrohligi kafedrasi mudiri.
2020-2021 – Toshkent davlat instituti stomatologiya fakulteti decani 2021-yildan hozirgi kungacha – Toshkent davlat stomatologiya instituti o’quv ishlari bo’yicha prorektori.
2025 yildan Universitet tashkil qilindi. Kafedramizni nomi 3-son xirurgik kasalliklar kafedrasiga deb nomlandi.
Hozirgi kunda kafedrada 5 ta tibbiyot fanlari doktori, 4 ta professor; 6 ta tibbiyot fanlari nomzodi, 6 ta dotsent, 3 ta kata o’qituvchi, 2 ta assistentlar ishlamoqdalar.
Bular: Kafedra professorlari: Abdumajidov X.A.,Satdov M.A., Sadikov R.A.
Kafedra dotsentlari: Tog’ayev Sh.B, Mexmanov Sh.R, Xodiyev X.S, Pulatov M.M, Rizayev E.A, Aslanov Z.A, kafedra katta o’qituvchilari: Sharipov Yu.Yu, Boltaev Sh.Sh., Abdurazzokov X.S, kafedra assistentlari: Xasanov X.K, ishlab kelmoqdalar.